Od kiedy gości kapusta na polskich stołach?

Niemal każdy powie, że od czasów królowej Bony, która przywiozła ze swojego włoskiego Bari to, i kilka innych warzyw w wianie i nauczyła Polaków je jeść.

Ale sprawa nie jest wcale tak oczywista.

Bo co i rusz, tu i ówdzie napotykam na wzmianki, że kapustę jedzono znacznie wcześniej, choćby już za czasów króla Władysława Jagiełły. A miedzy Władysławem a Boną to jest jakieś 100 lat różnicy. Sporo.

A temat wypłynął mi właśnie teraz przy lekturze „Narrenturm” Andrzeja Sapkowskiego (I tom „Trylogii husyckiej”), którą czytam z prawdziwą przyjemnością, podziwiając zwłaszcza erudycję autora, choć czasem przemykam z zamkniętymi oczami przez zbyt drastyczne sceny.

Ale wróćmy do kapusty.

Mamy rok 1424, jesteśmy na Dolnym Śląsku, niedaleko granicy z Czechami.  Nasz główny bohater, Reynevan (czyli wrotycz, tak tłumaczy się to imię; kojarzycie, takie ziele o żółtych kwiatowych łebkach, świetnie wygląda w suchych bukietach), będący młodym, bardzo kochliwym medykiem, co i rusz wpada w przeróżne tarapaty. Ot, proszę, tu musi naprawdę szybko uciekać, w takiej oto, interesującej nas, z uwagi na kapustę, scenerii:

 

„Reynevan już był w siodle czekającego konia, już podrywał go do galopu na wprost, na przełaj przez ogrody, przez grządki kapusty, przez agrestowe żywopłoty.”

 

O! to i agrest już był znany? Ale zostawmy go, może kiedyś przestudiuję temat owoców w Polsce, dziś zajmujemy się kapustą.

Kolejny obrazek, w przydrożnej karczmie „Pod gąsiorem”:

 

„W zadymionej nieco i przepełnionej zapachem kapusty izbie faktycznie nie było ludno.”

Reynevan nie pozostaje obojętny na uroki kapusty, podobnie zresztą, jak i inni, bardziej dostojni od niego goście.

„- Dobra. Pomyślę. I coś wymyślę. Ale najpierw coś zjem. Zdycham z głodu, a zapach tej kapusty mnie dobija.

Czas był najwyższy, jeszcze moment, a młodzieńcy obeszliby się smakiem. Garnki kaszy i kapusty z grochem oraz misy wieprzowych kości z mięsem postawiono na głównym stole, przed księciem i księżniczką. Naczynia wędrowały na krańce stołów dopiero po tym, gdy nasycili się nimi siedzący najbliżej Kantnera trzej duchowni, umiejący, jak się okazało, nielicho zjeść. Po drodze był na domiar złego umiejący nie gorzej zjeść Rudiger Haugwitz oraz szerszy w barach nawet od Haugwitza zagraniczny gość księcia, czarnowłosy rycerz o twarzy tak smagłej, jak gdyby dopiero co wrócił był z Ziemi Świętej. Tym sposobem w misach, które docierały do niższych rangą i młodszych, nie zostawało niemal nic. Szczęściem, za chwilę karczmarz podał księciu wielką deskę z kapłonami, te zaś wyglądały i pachniały tak smakowicie, że kapusta i wieprzowa tłuścizna straciły nieco na wzięciu i dotarły na końce stołów w stanie niemalże nienaruszonym.”

Smagły rycerz okazał się być Zawiszą Czarnym i doskonale był obeznany ze sztuką przyrządzania kapusty:)

„- W moim wieku nie można jeść tyle kapusty. Na kości świętego Stanisława! Gdy byłem młody, mogłem zjeść, że ho, ho! Koflik, znaczy się więcej niż pół garnca kapusty zjadałem w trzy pacierze. I nic mi nie było. Mogłem jeść kapustę pod każdą postacią, choćby i dwa razy dziennie, byle jeno kminku było w niej dostatek.”

P. Sapkowski, pisząc swoje książki, bardzo dba o szczegóły i źródła historyczne ma w jednym paluszku. Sądzę, że można mu zaufać także w temacie kulinariów. Chyba więc ta kapusta rzeczywiście była już znana i lubiana w XV wieku (a nie dopiero w XVI, jak powszechnie się sądzi).

A takich perełek, jak ta o kapuście, mamy u Sapkowskiego mnóstwo. Z przeróżnych dziedzin.

P.S. A ten świetny kapuściany obraz, to dzieło angielskiego malarza Charlesa W. Bartletta z 1900 roku, zatytułowane „Targ z kapustą”.



Jak wam się podoba takie zestaw? Niedługo zaczną się pojawiać moje recenzje tych książek; sprawdzę, czy są godne polecenia (oczywiście moim zdaniem).

Póki co, opisy ze skrzydełek okładek:

 

Donna Leon , Roberta Pianaro , Tatjana Hauptmann

Szczypta Wenecji czyli ulubione dania komisarza Brunettiego

Wiadomo, że emocje zaostrzają apetyt, dlatego też w bestsellerowych powieściach Donny Leon o komisarzu Brunettim czytelnik często zasiada do stołu wraz z głównym bohaterem, aby w towarzystwie komisarza, jego rodziny i przyjaciół odetchnąć, odpocząć od trudnych spraw kryminalnych i nabrać do nich właściwego dystansu

 

Maisto Michelle

Mariaż kulinarny

Co dziś zjemy na kolację? – Czasem najprostsze pytanie może być prowokujące. Para pełnych temperamentu narzeczonych, Włoszka i Chińczyk, próbuje rozpocząć wspólne życie w Nowym Jorku. Ten niezwykle szczery i romantyczny pamiętnik to historia Michelle i Richa, którzy postanawiają się pobrać. Przygotowania do ślubu to czas pełen napięcia, miłości, sprzeczek i kompromisów. A ponieważ obydwoje kochają gotować i jeść, najczęściej godzą się w kuchni. Ty też możesz poznać ich kulinarne wyczyny i wypróbować przepisy na ulubione potrawy tej oryginalnej pary.

 

Suzana Osorio-Mrożek

Meksyk od kuchni. Książka niekucharska

Książka żony polskiego pisarza Sławomira Mrożka

W tej książce opowiadamy o gastronomii meksykańskiej w wymiarze historycznym. O tym, jakie są specyficzne cechy kuchni meksykańskiej. O geografii Meksyku i jego rdzennych surowcach. O tym, jak żyli mieszkańcy wielkich metropolii prehiszpańskich i jaki wpływ miała konkwista hiszpańska na ich kuchnię.

 

Philip Kazan

Apetyt

W XV-wiecznej Florencji, mieście zmysłów, każdy jest artystą. Młody Leonardo da Vinci uczy się mieszania pigmentów, a Nino Latini łączy cynamon, pieprz, gałkę muszkatołową i wanilię. Jego daniom nie potrafią się oprzeć Medyceusze, kardynałowie, a nawet sam papież.

Kiedy jego ukochana Tessina zostaje zmuszona do ślubu z podstarzałym arystokratą, Nino zatraca się w pracy. Obłędne uczty, rozpustne kurtyzany, potrawy, które mącą zmysły – tylko on potrafi wyczarować spektakl, który zachwyca od Florencji po Rzym.

Ale raz rozbudzony apetyt nie da o sobie zapomnieć. Tak jak pierwsza miłość, której nie nakarmią same wspomnienia. Jeśli droga do serca wiedzie przez żołądek, Nino użyje najwykwintniejszych smaków, by odzyskać ukochaną.

 

Anna Włodarczyk

Zapach truskawek. Rodzinne opowieści

Te książkę autorki bloga Strawberry from Poland, znają już pewnie prawie wszyscy blogerzy; ja nieco jestem w ogonie

 

Sarah-Kate Lynch

Błogosławieni którzy robią ser

Joseph Corrigan i Joseph Feehan, znani jako Corrie i Fee, produkują na swej farmie w Irlandii najlepszy ser na świecie. Ich problemem jest brak potomków, którzy przejęliby rodzinny interes. Co prawda Corrie ma wnuczkę Abbey, ale mieszka ona w prymitywnej chacie na maleńkiej wyspie na Pacyfiku wraz z mężem opętanym poczuciem misji, której celem są tubylcy, a właściwie ich kobiety. W tym samym czasie na innym kontynencie Kit Stephens nie potrafi sobie poradzić ze stratą żony i nienarodzonego dziecka… Może go uratować tylko cud. Czy zdarzy się on w magicznym miejscu w odległej Irlandii, gdzie ciężarne wegetarianki doją krowy w rytm melodii z musicalu „Dźwięki muzyki”, a w piwnicy dojrzewają aromatyczne sery? I gdzie przez przypadek spotykają się mężczyzna po przyjściach i kobieta o złamanym sercu. W tej ciepłej opowieści spotkamy całą galerię oryginałów, którym nie zawsze układa się w dzisiejszym świecie. Szukając własnego miejsca, poznają smak przyjaźni i miłości. A przede wszystkim poznają samych siebie.