Już od kilku lat w mojej sypialni nie ma tradycyjnej choinki; jest za to podłaźniczka. Tak wygląda w tym roku (2025/2026)

Nowością są na niej dwie bombki: Mały Książę i Róża

A oto znaleziony tekst z 1867 roku opisujący podłaźniczkę w Krakowie:

Rodzaj podłaźniczki udekorowany owocami, piernikami, słodyczami oraz bakaliami nazywano sadem – w nawiązaniu do rajskiego ogrodu. Opis takiego świątecznego elementu znaleźć można w piśmie „Biblioteka Warszawska” z 1867 roku w artykule „Uroczystość Sadowa w dzień wigilii Bożego Narodzenia w Krakowie”: „drzewo wiązano od szczytu sznurem i zawieszano je w jadalnej sali na haku u sufitu w miejsce zdjętego żyrandola; drugi koniec sznura wiązano u okna, podciągnąwszy sad do sufitu. Była uciecha kiedy sad po ukończonej wigilii, zajaśniał wszystkiemi stoczkami, i gdy wisząc tak, iż ręką dosięgnięty być nie mógł, obracał się w powietrzu na sznurze i światła migotały się szybko, a opłatkowy świat uwiązany u spodu drzewa i ugrupowane owoce kręciły się dokoła. Na sadzie znalazły się dary dla dzieci i gości, a wzajem goście umieli zręcznie doczepić prezent dla dziatwy”.

Patrz: Betlejem śpi w dali;

Tu – żłób, grota, Dziecina.

Czas się skłonił nabożnie

Przed Narodzin godziną.

(…)

Czas przyklęknął… DZIŚ właśnie

Bóg zamieszkał wśród ludzi.

DZIŚ anielski chór pieśnią –

Jak pastuszków – nas budzi.

Zbliżmy się do Dzieciątka!

Światło, co nie zna cienia

DZIŚ niech dusze rozświetla,

Niech dni nasze przemienia.

(autor: M.C.)

Dla każdego, kto tu zagląda – najlepsze życzenia! Niech się spełnią pragnienia serca…

Święta dla dziewczynki z PRL-u zaczynały się od zapachu pasty do podłogi.

W domu podłogi były z dębowej, ciemnej klepki, ułożonej w jodełkę, którą trzeba było pokryć cienką warstwą pasty (sprzedawanej w okrągłych plastikowych pudełkach) a potem wyfroterować do połysku (najlepsza do tego celu była stara moherowa czapka; bywały już wtedy elektryczne froterki, ale to była rzadkość, nie w jej domu).

Później, do pasty dołączał się zapach pieczonych mięs, zwłaszcza pasztetu, na który przepis, własnoręcznie spisany na kremowym pergaminie, mama przechowywała w szufladzie kredensu.

Jeszcze później pojawiał się smak placków, zwłaszcza makowca.

Mama dziewczynki piekła ciasta późnym wieczorem. Kiedy się włożyło placki do tzw. duchówki, trzeba je było pilnować, dokładać węgla do pieca, obracać, żeby równomiernie się rumieniły. Mamie oczy się zamykały ze zmęczenia, więc ustawiała budzik, rozkładała na podłodze kuchni kożuch i drzemała, dopóki ostatni placek nie został wyjęty z pieca.

Słodko się zasypiało z tym zapachem i myślą, że tam, w kuchni mama przygotowuje święta.

A potem przychodził ten najważniejszy wigilijny dzień.

To właśnie w jej czasach, w czasach dziewczynki z PRL-u, Czerwone Gitary zaśpiewały po raz pierwszy „Dzień jeden w roku”, kolędę, która skradła Polakom serca.

Nie było łatwo przeżyć dobrze wigilię.

Chyba nigdy nie było i nadal nie jest łatwo.

To nawet nie to, co powtarzano dziewczynce: co zrobisz w Wigilię, będziesz robić przez cały rok. Lepiej więc było się nie kłócić, nie lenić, nie obrywać ścierką od mamy…

Chodziło jednak przede wszystkim o to, że każdy chciał być w tym dniu jak najlepszy, jak najmilszy i  to utrzymywanie się w tym tak podniosłym nastroju przez wszystkich, nie miało szans na powodzenie! Zawsze ktoś okazał się mniej doskonały, zburzył tę doskonałą harmonię i reakcje bywały gwałtowne.

To jednak zwykle oczyszczało atmosferę i można było spokojnie finiszować, kiedy już pojawiła się na niebie pierwsza gwiazdka.